ผญา คติสอนใจประจำวันที่ 1 พฤศจิกายน 2557:: อ่านผญา 
ไผเฮ็ดดีให้ซอยยู้ ซอยซูอย่าย่านลืน ไผเฮ็ดผิดให้ซอยเว้า ไขแก้ซอยกัน แปลว่า ใครทำดีให้ช่วยส่งเสริมอุ้มชู อย่ากลัวจะได้ดีเกินตน ใครทำผิด ก็ให้ช่วยบอก และหาทางแก้ไข หมายถึง ส่งเสริมคนทำดี อย่าอิจฉาริษยา บอกกล่าวตักเตือนคนทำผิด

ผญา กาพย์ กลอนอีสาน  

กลอนอีสาน --- อีสานจุฬาฯ
กลอนอีสาน


  หน้าก่อน หน้าถัดไป
กลอนลำ

๑. กลอนลำวชิรปันตี

กลอนวชิรปันตี มีลักษณะคล้ายกาพย์ คือไม่มีจำกัดเป็นบท แต่งเป็นวรรคไปเรื่อยๆ จนกว่าจะจบเรื่อง โดยมีข้อกำหนดดังนี้
- คณะ : บุรพบท ๒ หรือ ๔ พยางค์, ยัติหน้า ๓ หลัง ๔ (รวมยัติ ๗ พยางค์)
- สัมผัส : สัมผัสระหว่างวรรค (หรือสัมผัสนอก) พยางค์สุดท้ายของวรรคหน้า สัมผัสกับพยางค์ที่ 1 หรือ 2 หรือ 3 ของวรรคถัดไป ด้วยเสียงโทนเดียวกัน (นิยมให้สัมผัสกับยัติหน้า พยางค์ที่3 เพราะว่าให้ความไพเราะมากกว่า)
- ต่างจากกาพย์ที่คำบุรพบท นั่นคือ กลอนแบบวชิรปันตีนี้สามารถมีคำบุรพบทได้ ๒ ถึง ๔ พยางค์ ขณะที่กาพย์ไม่มีคำบุรพบท

แผนผังกลอนลำวชิรปันตี

ตัวอย่าง กลอนลำวชิรปันตี
                    ฟังเด้อน้อง      ป้องเลี่ยนอินทร์เขียน
                    พี่มาเวียน       จนทางเป็นโสก
                    เทียวข้ามโคก  จนหัวเข่าคอน
   ย้อนอยาก     ได้บังอร          มานอนซ้อนคู่
   ใจพี่            ไกวคืออู่         โต้นเต้นไปมา
   น้องซิ          บ่โสดา           ส่าลือส่ำอ้าย
   เห็นว่า         พี่ผู้ฮ้าย           กายก่ำดำผอม
   ซิบ่             อยากถนอม      เคียงกายหมายฮ่วม...


--------------------------------------------------------------------


๒. กลอนลำวิชชุมาลี

กลอนวิชชุมาลี มีลักษณะคล้ายกลอนวชิรปันตี แต่มีกำหนดบท และเอกโท ด้วย
- คณะ : หนึ่งบทมี ๔ วรรค(บาท) หนึ่งวรรคประกอบด้วย บุรพบท ๒ หรือ ๔ พยางค์, ยัติหน้า ๓ หลัง ๔(รวมยัติ ๗ พยางค์)
- สัมผัส : สัมผัสระหว่างวรรค (หรือสัมผัสนอก) พยางค์สุดท้ายของวรรคหน้า สัมผัสกับพยางค์ที่ 1 หรือ 2 หรือ 3 ของวรรคถัดไป โดยอนุโลมให้สัมผัสกับคำบุรพบทได้ (นิยมให้สัมผัสกับยัติหน้า พยางค์ที่3 เพราะว่าให้ความไพเราะมากกว่า)
- ต่างจากกาพย์ที่คำบุรพบท นั่นคือ กลอนแบบวชิรปันตีนี้สามารถมีคำบุรพบทได้ ๒ ถึง ๔ พยางค์ ขณะที่กาพย์ไม่มีคำบุรพบท

แผนผังกลอนลำวิชชุมาลี


ตัวอย่าง กลอนลำวิชชุมาลีแบบไม่มีบุรพบทและสร้อย (กลอนครู มีเอก โท วางตามตำแหน่งอย่างถูกต้อง)
   บาบ่าวท้าว   บาบ่าวบาคาน
   บาบาคาน     บ่าวบาคานท้าว
   บาคานท้าว   บาคานบาบ่าว
   บาบ่าวท้าว   บาท้าวบ่าวบา ฯ

ตัวอย่าง กลอนลำแบบวิชชุมาลี
   มาจัก                  จาระไนเรื่อง     เวียงจันทน์ชั้นเก่า
                            สมัยแต่เค้า      คนเถ้าเล่ามา ฯ

                            ปางแต่กี้         แต่ที่คืนหลัง
   ปางเมื่อ  พระมหา    ราชวังยัง        อยู่ดีมีเจ้า
   อันว่า                  สาลีข้าว          ในนาฟ้าท่อง
   มีข้าว   ของก็บ่      มีผู่ฮ้าย           กายหน้าฝ่าฝืน ฯ

                            นับแต่พื้น        ทีปถิ่นดินลาว
   ฝูงหมู่                  ซาวลาวกาว    ซ่าวนาตาก้า
   อันว่า                   งัวควายม้า      แนวใดก็ได้ป่อย
   ชุมผู้                    สาวส่ำน้อย     นมโต้นส่ำหัว


  หน้าก่อน หน้าถัดไป
 
Creative Commons License

ชมรมอีสานจุฬาฯ... ผญา กาพย์ กลอนอีสาน