ผญา คติสอนใจประจำวันที่ 24 ตุลาคม 2557:: อ่านผญา 
บุญมีได้เป็นนายให้เขาเพิ่ง คันว่าบุญบ่พร้อมแสนสิดิ้นก็เปล่าดาย แปลว่า บุญมี จึงได้เป็นเจ้านายให้คนอื่นพึ่งพาอาศัย หากบุญไม่หนุนส่ง พยายามจะเป็นเจ้านาย ก็สูญเปล่า หมายถึง บุญย่อมอำนวยผลอันดีให้แก่ผู้มีบุญ พึงสั่งสมบุญอยู่เนืองๆ


  ล็อกอินเข้าระบบ  
ชื่อ ::
รหัสผ่าน::
*จำสถานะ
 
  ลายเพลง/วีดีโอการแสดงพื้นบ้านอีสาน  
  ข้อควรทราบ
ลายเพลง ที่เหมาะสมในการนำมาแบ่งปันให้พี่น้องฟังในที่นี้ คือลายเพลงพื้นบ้านอีสาน ที่คณะผู้บรรเลงยินยอมให้เผยแพร่
วีดีโอการแสดง ที่เหมาะสมในการนำมาแบ่งปันให้พี่น้องดูในที่นี้ คือวีดีโอการแสดงสด ที่คณะผู้แสดง ยินยอมให้เผยแพร่

ลายเพลง ที่มีการบันทึกเทป หรือซีดี จำหน่าย ถือเป็นลิขสิทธิ์ของเจ้าของผลงาน... ทว่า ทำนองลายเพลง เป็นของมีมาแต่โบราณ หรือครูบาอาจารย์ผู้ไม่หวงในลิขสิทธิ์ ประพันธ์ขึ้น หากไม่ช่วยกันเผยแพร่ หรือรณรงค์ให้รักษ์ลายเพลงพื้นบ้าน ลายเพลงเหล่านั้น อาจจะค่อยๆเลือนหายไป... ดังนั้น ทางเว็บไซต์อีสานจุฬาดอทคอม ขออนุญาตท่านเจ้าของผลงาน เผยแพร่ลายเพลงพื้นบ้านอีสาน เพื่อส่งเสริม อนุรักษ์ศิลปะ วัฒนธรรมอีสาน ให้คงอยู่สืบไป

ไม่อนุญาต โพสต์เพลงลูกทุ่ง หมอลำ หรือสตริง ซึ่งไม่ใช่การบรรเลงของวงโปงลาง เว้นแต่ เป็นผลงานของท่านเอง

หมายเหตุ
1. ข้อความที่โพสต์ทั้งหมด เกิดจากการส่งโดยผู้อยู่ทางบ้าน ทางผู้ดูแลฯ มีหน้าที่คัดกรอง แต่ไม่100%
2. ทางผู้ดูแลฯ ขอสงวนสิทธิ์ในการเปลี่ยนแปลง แก้ไข หรือ ลบข้อมูล ตามพิจารณาเห็นสมควร

  หน้า: 1 2 3 4 5 ตอบกระทู้  
  โพสต์โดย   89) ลายดนตรี (อีสาน)  
  จารย์ใหญ่    
  อนุเซียนผู้อมตะ

ภูมิลำเนา : มุกดาหาร
สมาชิกภาพ : สมาชิกทั่วไป
เข้าร่วม : 13 ก.ย. 2552
รวมโพสต์ : 5,168
ให้สาธุการ : 3,230
รับสาธุการ : 4,285,470
รวม: 4,288,700 สาธุการ

 
คำว่า ลาย เป็นคำเรียกทำนองการบรรเลงดนตรีของคนอีสาน บางแห่งบางที่ก็เรียกว่า ทาง
เช่น ลายน้อย ก็เรียกว่า ทางน้อย เป็นต้น ส่วนทำนองการลำนั้นก็เรียกว่า ทาง เหมือนกันแต่
ไม่ได้เรียกว่า ลาย เหมือนการเล่นดนตรี เช่น ลำทางสั้นทางยาวหรือทางเต้ย เป็นต้น
และก็อยากจะรู้เรื่อง ชื่อลายการบรรเลงดนตรี การลำประเภทต่างๆ ช่วยให้ความรู้ด้วยครับ

 
 
สาธุการบทความนี้ : 129 ครั้ง
ให้สาธุการบทความนี้
 
 
  15 ก.ย. 2552 เวลา 11:42:49  
        offline  ติดต่อหลังเวที  ติดต่อโดยเมล์ ตอบอ้างอิง ขึ้นบน ลงล่าง  
 
  อ้ายโอ๊ต    คห.ที่1)  
  อนุเซียนผู้อมตะ

ภูมิลำเนา : ร้อยเอ็ด-สาเกตนคร
สมาชิกภาพ : สมาชิกทั่วไป
เข้าร่วม : 10 ก.ย. 2550
รวมโพสต์ : 6,462
ให้สาธุการ : 630
รับสาธุการ : 7,700,060
รวม: 7,700,690 สาธุการ

 
เอ้า! เหล่าผู้รู้ทางดนตรีมาตอบด่วน

ส่วนผมเป็นทางนาฏศิลป์จะรออ่านอย่างเดียว .....ฮา

 
 
สาธุการบทความนี้ : 0 ครั้ง
ให้สาธุการบทความนี้
 
 
  15 ก.ย. 2552 เวลา 15:03:06  
    www    offline  ติดต่อหลังเวที  ติดต่อโดยเมล์ ตอบอ้างอิง ขึ้นบน ลงล่าง  
 
  คนกอดแผ่นดิน ศิลปินรากหญ้า    คห.ที่2)  
  ศิษย์พี่

ภูมิลำเนา : ขอนแก่น
สมาชิกภาพ : สมาชิกทั่วไป
เข้าร่วม : 18 ต.ค. 2552
รวมโพสต์ : 94
ให้สาธุการ : 45
รับสาธุการ : 71,670
รวม: 71,715 สาธุการ

 
คุณจารย์ใหญ่:
คำว่า ลาย เป็นคำเรียกทำนองการบรรเลงดนตรีของคนอีสาน บางแห่งบางที่ก็เรียกว่า ทาง
เช่น ลายน้อย ก็เรียกว่า ทางน้อย เป็นต้น ส่วนทำนองการลำนั้นก็เรียกว่า ทาง เหมือนกันแต่
ไม่ได้เรียกว่า ลาย เหมือนการเล่นดนตรี เช่น ลำทางสั้นทางยาวหรือทางเต้ย เป็นต้น
และก็อยากจะรู้เรื่อง ชื่อลายการบรรเลงดนตรี การลำประเภทต่างๆ ช่วยให้ความรู้ด้วยครับ

    ทาง ไม่ได้แปลว่า ลาย ครับใช้แทนกันไม่ได้ เพราะ ทาง หมายถึง รูปแบบในการบรรเลงครับ
ตัวอย่างที่1 ลายน้อย ที่กล่าวมาในข้างต้น ชื่อลายว่า ลายน้อย และลายนี้ บรรเลงทางน้อย ที่เรียกว่าลายน้อยเพราะบรรเลงทางน้อย หรือคีย์น้อย และทางก็ไม่ได้แปลว่า คีย์นะครับ ทางแปลว่าแบบ แปลว่ารูปแบบ

ตัวอย่างที่2 ลายสุดสะแนน ใช้ในลำทางสั้น ในกรณีที่เเป็นหมอแคน จะเรียกว่า เป่าลายสุดสะแนนหรือเป่าทางสั้นก็ได้ครับ

ตัวอย่างที่3 ลายสุดสะแนน ทางอุบล หมายถึง บรรเลงลายสุดสะแนน แบบอุบล

ตัวอย่างที่4 ลายสุสะแนน ทาง อ.ทองคำ หมายถึง บรรเลงลายสุดสะแนน ในแนวทางการบรรเลงของ อ.ทองคำ

คงจะพอเข้าใจแล้วนะครับในเรื่อง คำว่า ลาย กับคำว่า ทาง

 
 
สาธุการบทความนี้ : 145 ครั้ง
ให้สาธุการบทความนี้
 
 
  20 ต.ค. 2552 เวลา 16:53:34  
        offline  ติดต่อหลังเวที  ติดต่อโดยเมล์ ตอบอ้างอิง ขึ้นบน ลงล่าง  
 
  คนกอดแผ่นดิน ศิลปินรากหญ้า    คห.ที่3)  
  ศิษย์พี่

ภูมิลำเนา : ขอนแก่น
สมาชิกภาพ : สมาชิกทั่วไป
เข้าร่วม : 18 ต.ค. 2552
รวมโพสต์ : 94
ให้สาธุการ : 45
รับสาธุการ : 71,670
รวม: 71,715 สาธุการ

 
มาว่ากันต่อในส่วนของดนตรีพื้นบ้าน

ในที่นี้กล่าวถึงกลุ่มอีสานเหนือ สิ่งที่เป็นหลักของดนตรีกลุ่มนี้คือ หมอลำ

หมอลำชนิดแรก คือ หมอลำพื้น  เป็นการลำเล่านิทาน มีผุ้ลำหนึ่งคน เป็นทั้งผู้เล่าเรื่อง และแสดงที่สมมติเป็นทุกตัวละครในเรื่องทำให้ผู้ชมเกิดความสนุกสนาน มีอุปกรณ์ประกอบการแสดงหนึ่งอย่างคือผ้าขาวม้า ใช้เป็นทั้ง ม้า เรือ ฯลฯ  เครื่องดนตรีที่ใช้บรรเลงประกอบลำพื้นคือ แคนเก้า ที่มีขนาดใหญ่

ต่อมาหมอลำก็ได้พัฒนาไปในสองทิศทางคือ
1 หมอลำหมู่
2 หมอลำกลอน

หมอลำเวียงหรือหมอลำหมู่ พัฒนามาจากหมอลำพื้นมีจำนวนผู้แสดงหลายคนตามจำนวนตัวละครในเรื่องที่แสดง มีเครื่องดนตรีประกอบหลายชิ้นขึ้น

หมอลำเพลิน หรือ หมอลำกกขาขาว คือ หมอลำหมู่ชนิดหนึ่งที่มีทำนองสนุกสนาน การเดินเรื่องกระชับรวดเร็วเข้าใจง่าย ที่เรียกว่า หมอลำกกขาขาว เนื่องจากผู้แสดงนุ่งซิ่นสั้นเลยหัวเข่า  เรื่องที่นำมาแสดงลำเพลิน เรื่องแรก คือ แก้วหน้าม้า จึงเป็นที่เรียกติดปากว่า ลำเพลินแก้วหน้าม้า หรือ หมอลำแก้วหน้าม้า ในเวลาต่อมา เครื่องดนตรีที่โดดเด่นในลำเพลินคือ พิณ

หมอลำกลอน พัฒนามาจากหมอลำพื้น มีผู้ลำ 2 คน แบ่งเป็นฝ่ายชายและฝ่ายหญิง ลำโต้ตอบกัน มีการลำเกี้ยวพา สนทนาให้ให้ความรู้ แง่คิด คติสอนใจแก่ผู้ฟัง หรือบางครั้ง มีผู้ลำ 3 คน ในการลำ ชิงชู้ มีชาย 2 คน หญิง 1 คน เครื่องดนตรีที่ใช้ประกอบหมอลำกลอนคือ แคนแปด เป็นแคนขนาดปกติที่พบเห็นทั่วไป

ต่อมา หมอลำกลอนได้พัฒนามาเป็นหมอลำกลอนซิ่ง ที่มีเครื่องดนตรีสากลต่างๆเข้ามาบรรเลงประกอบมีการแต่งกายทันสมัย มีทั้งการลำกลอนแบบเดิม และบรรเลงดนตรีประกอบในลำหย่าวให้สนุกสนานเร้าใจยิ่งขึ้น

และต่อมาจากหมอลำกลอนซิ่งก็ได้กลายเป็นหมอลำซึ่ง ที่เน้นการร้องเพลงลูกทุ่งเพลงลูกทุ่งหมอลำและดนตรีที่สนุกเร้าใจเท่านั้น กลอนที่ลำเหลือเพียงการลำไหว้ครูในช่วงต้น  เป็นอุบัติเหตุทางวัฒนธรรมที่อันตรายอย่างยิ่ง แต่ในปัจจุบันนี้ ความนิยมในหมอลำซิ่งได้ลดลงเนื่องจากมีเหตุการณ์ทะเลาวิวาทของวัยรุ่นทุกครั้งที่มีการแสดง

จบเรื่องวิวัฒนาการของหมอลำ คราวหน้าจะพูดถึงเรื่อง ลาย นะครับ

 
 
สาธุการบทความนี้ : 129 ครั้ง
ให้สาธุการบทความนี้
 
 
  20 ต.ค. 2552 เวลา 18:17:33  
        offline  ติดต่อหลังเวที  ติดต่อโดยเมล์ ตอบอ้างอิง ขึ้นบน ลงล่าง  
 
  จารย์ใหญ่    คห.ที่4)  
  อนุเซียนผู้อมตะ

ภูมิลำเนา : มุกดาหาร
สมาชิกภาพ : สมาชิกทั่วไป
เข้าร่วม : 13 ก.ย. 2552
รวมโพสต์ : 5,168
ให้สาธุการ : 3,230
รับสาธุการ : 4,285,470
รวม: 4,288,700 สาธุการ

 
เห็นด้วยครับ ขอบคุณที่ให้ความกระจ่างครับ.....

 
 
สาธุการบทความนี้ : 0 ครั้ง
ให้สาธุการบทความนี้
 
 
  20 ต.ค. 2552 เวลา 20:19:58  
        offline  ติดต่อหลังเวที  ติดต่อโดยเมล์ ตอบอ้างอิง ขึ้นบน ลงล่าง  
 
  คนกอดแผ่นดิน ศิลปินรากหญ้า    คห.ที่5)  
  ศิษย์พี่

ภูมิลำเนา : ขอนแก่น
สมาชิกภาพ : สมาชิกทั่วไป
เข้าร่วม : 18 ต.ค. 2552
รวมโพสต์ : 94
ให้สาธุการ : 45
รับสาธุการ : 71,670
รวม: 71,715 สาธุการ

 
ลายเพลง และลายเดี่ยวของเครื่องดนตรี ต่างๆ ถอดความ หรือดัดแปลงมาจาก ลายแคน ที่เป็นลายหลัก เนื่องจากแคนเป็นเครื่องดนตรีชนิดแรกและเก่าแก่ที่สุดในบรรดาเครื่องดนตรีพื้นบ้านทั้งหลาย และลายหลักของแคนมาจากทำนองลำ หรือเพื่อใช้ประกอบทำนองลำ
ดังนั้นหลักของลายดนตรีพื้นบ้าน คือ หมอลำ ครับ

อ.ทรงศักดิ์ ประทุมสินธุ์ ได้กล่าวไว้ว่า "การเกริ่นโหวดมาจากทำนองลำ หลักของพื้นบ้านคือหมอลำ นักดนตรีพื้นบ้านควรที่จะฟังหมอลำ เพื่อที่จะได้เข้าใจในลายที่ตนจะบรรเลงว่า ลายนั้นพูดว่าอะไร หมอลำ ลำอย่างไร ดนตรีจึงบรรเลงเป็นอย่างนี้"

 
 
สาธุการบทความนี้ : 123 ครั้ง
ให้สาธุการบทความนี้
 
 
  20 ต.ค. 2552 เวลา 21:53:14  
        offline  ติดต่อหลังเวที  ติดต่อโดยเมล์ ตอบอ้างอิง ขึ้นบน ลงล่าง  
 
  คนกอดแผ่นดิน ศิลปินรากหญ้า    คห.ที่6)  
  ศิษย์พี่

ภูมิลำเนา : ขอนแก่น
สมาชิกภาพ : สมาชิกทั่วไป
เข้าร่วม : 18 ต.ค. 2552
รวมโพสต์ : 94
ให้สาธุการ : 45
รับสาธุการ : 71,670
รวม: 71,715 สาธุการ

 
    ตำนานโหวด
โหวดเป็นเครื่องดนตรีของชาวอีสาน หรือ ของเล่นชนิดหนึ่งของชาวอีสาน ใช้แกว่งเล่นเหมือนธนู ต่อมาโหวดได้ดัดแปลงมาเป็นเครื่องดนตรีพื้นเมืองอีสาน โหวดเกิดขึ้นในสมัยใดนั้น ยังไม่สามารถบอกได้แน่นอนหรือยืนยันได้ แต่ก็มีประวัติที่เล่าเป็นนิยายปรัมปรา สืบต่อกันมา  ในสมัยก่อนพุทธกาล มีเมืองหนึ่งชื่อเมืองพันทุมาลัย เมืองนั้นมีพระโพธิสัตว์ เสวยชาติมาเป็นพระยาคางคก สมัยก่อนมีความเชื่อเรื่องพระยาแถน เรื่องฝน ฟ้า อากาศ เจ็บไข้ได้ป่วยก็ไปบนบานศาลกล่าวต่อพระยาแถน แต่พอมีพระยาคางคก ก็ทำให้คนและสัตย์หันไปนับถือพระยาคางคก ทำให้พระยาแถนไม่พอใจ ฝนฟ้าที่เคยตกต้องตามฤดูกาล ก็ทำให้เมืองนี้แห้งแล้งเป็นเวลา 7 ปี 7 เดือน คนและสัตย์รวมทั้งพืชพันธ์ธัญญาหารล้มตาย ทำให้มวลมนุษย์และสัตย์เดือดร้อนก็เลยทำสงครามกับพระยาแถน แต่มนุษย์ก็ไม่ชนะสักที จึงมาปรึกษากับพระยาคางคก พระยาคางคกก็รับอาสาจะไปสู้กับพระยาแถน พระยาคางคกก็นำทัพไปรบกับพระยาแถน แต่งตั้งให้พระยาปลวกทำสะพานดินเป็นถนนขึ้นสู่เมืองพระยาแถน ให้พระยามดขึ้นไปสู่เมืองพระยาแถนก่อนเพื่อไปเจาะดาบเอาุธยุทธโธปกรณ์ ให้จวนจะหัก และพระยาตะขาบ แมงป่อง อสรพิษทั้งหลายไปดักอยู่ตามเสื้อผ้า อุปกรณ์ต่างๆ ที่ทหารพระยาแถนใช้      พอถึงวันแรม 7 ค่ำ พระยาคางคกก็นำทัพขึ้นไปเจรจาขอฝนกับพระยาแถน พระยาแถนก็โกรธและไม่ประธานฝนให้ แล้วก็ประกาศสงครามกัน แผนต่างๆ ที่พระยาคางคก วางเอาไว้ก็เริ่มปฏิบัติการ ตะขาบ แมงป่อง ก็ออกมากัดทหารให้ล้มตาย   ส่วนพระยาคางคกกับพระยาแถนก็ต่อสู้กันบนหลังช้าง สู้กันไปกันมา พระยาแถนใช้ดาบฟันพระยาคางคก ดาบก็หัก จะใช้ตะขอเกี่ยว ตะขอก็หัก ในที่สุดพระยาคางคกได้จังหวะ ก็ใช้บ่วงศ์ (บ่วงนาคบาศก์) จับพระยาแถนได้จนตกจากหลังช้าง พระยาแถนจึงยอมตกลงตามสัญญา โดยมีเงื่อนไขกันอยู่ 3 ประการ คือ
               ประการที่ 1  ให้พระยาแถน ประทานน้ำฝนให้เหมือนเดิม ถึงเดือนหก ถ้าฝนไม่ตกมนุษย์จะทำบั้งไฟ จุดขึ้นไปเป็นการบอกกล่าวเตือนพระยาแถนให้ประทานฝนลงมาให้มนุษย์
               ประการที่ 2   การได้ยินเสียง กบ อึ่งอ่าง เขียดร้อง แสดงว่ามนุษย์ได้รับน้ำฝนแล้ว
               ประการที่ 3  เมื่อใดที่ได้ฝนเพียงพอแล้วก็จะแกว่งโหวดขึ้นสู่ท้องฟ้าให้เกิดเสียงดังเป็นสัญญาณ ให้พระยาแถนทราบว่าได้รับน้ำฝนเพยงพอแล้วเพื่อให้ลดปริมาณฝนลง หรือให้ฝนหยุด
ปัจจุบันนี้โหวดเป็นเครื่องดนตรีที่ได้รับความนิยมมาก และเป็นเครื่องดนตรีที่นำมาบรรเลงเข้ากับเครื่องดนตรีอีสานได้ เช่น พิณ แคน โปงลาง กลอง และเกิดเป็นวงดนตรีพื้นเมืองอีสานดังปรากฏในปัจจุบันนี้

ประวัติลายสาวน้อยหยิกแม่

เดี่ยวโหวดลายสาวน้อยหยิกแม่ หรือ สาวสะกิดแม่  เป็นการเลียนแบบมาจากลายแคน ซึ่งบางลูกบางทำนอง โหวดไม่สามารถบรรเลงตามทั้งหมดได้ เนื่องจากโหวดเป็นเครื่องดนตรีทีมีห้าเสียง ท่านอาจารย์ทรงศักดิ์ ประทุมสินธุ์ จึงได้ดัดแปลงทางบรรเลงมาเป็นทางเฉพาะของโหวด
ในสมัยโบราณเมื่อถึงฤดูหนาวชาวอีสานจะมีการลงข่วง(ลงลานทำงานร่วมกัน)ในตอนกลางคืน พ่อแม่ก็จะเปิดโอกาสให้ลูกสาวของตนลงมาทำงานใต้ถุนบ้านและไปลงข่วง เพื่อให้หนุ่มสาวได้พบปะพูดคุย ทำความรู้จักกัน ถือเป็นการเลือกคู่ครองไปในตัว  ดังนั้นชายหนุ่มจะต้องทำให้ฝ่ายหญิงสนใจและเลือกตนเป็นคู่ครอง    ชายคนใดที่มีความสามารถในการเล่นดนตรีก็จะได้เปรียบชายอื่นเป็นอย่างมาก  เมื่อหญิงสาวเกิดความชอบพอในตัวชายหนุ่มจึงสะกิดแม่ของตนด้วยความเขินอาย  เป็นนัยว่าชอบพอชายผู้นั้น

 
 
สาธุการบทความนี้ : 134 ครั้ง
ให้สาธุการบทความนี้
 
 
  20 ต.ค. 2552 เวลา 22:10:01  
        offline  ติดต่อหลังเวที  ติดต่อโดยเมล์ ตอบอ้างอิง ขึ้นบน ลงล่าง  
 
  โหวดฟ้า    คห.ที่7)  
  สุดยอดปรมาจารย์

ภูมิลำเนา : ชัยภูมิ
สมาชิกภาพ : สมาชิกทั่วไป
เข้าร่วม : 16 ธ.ค. 2551
รวมโพสต์ : 910
ให้สาธุการ : 30
รับสาธุการ : 527,130
รวม: 527,160 สาธุการ

 
ทำนองลำพื้น เป็นทำนองลำแบบแรกใช่จริงหรือไม่

การขับโสม ขับงึม ขับทุ้ม เกี่ยวข้องกับวัฒนธรรมอีสานในส่วนใด เป็นทำนองลำแบบใด

การลำพื้น ระหว่างลำนิทาน กับลำในพิธีกรรม อันไหนเริ่มมีก่อนกัน

ลายสาวน้อยหยิกแม่ มาจากทำนองลำอะไร เริ่มมีตอนไหน

ในนิทานเรื่องพระยาคันคาก บอกแค่ว่า มีการ แกว่งโหวด หรื สะแนโหวด
แต่ไม่ได้บอกถึงที่มาของโหวดเลย ตกลงแล้วโหวดมาจากไหน

 
 
สาธุการบทความนี้ : 121 ครั้ง
ให้สาธุการบทความนี้
 
 
  23 ต.ค. 2552 เวลา 02:37:16  
        offline  ติดต่อหลังเวที  ติดต่อโดยเมล์ ตอบอ้างอิง ขึ้นบน ลงล่าง  
 
  คนกอดแผ่นดิน ศิลปินรากหญ้า    คห.ที่8)  
  ศิษย์พี่

ภูมิลำเนา : ขอนแก่น
สมาชิกภาพ : สมาชิกทั่วไป
เข้าร่วม : 18 ต.ค. 2552
รวมโพสต์ : 94
ให้สาธุการ : 45
รับสาธุการ : 71,670
รวม: 71,715 สาธุการ

 
- ล - ม    ร ม ซ ร    - - - -   - ม ซ ร   - - - -     - ล ด ร   - - - -   - ล ด ร   - ม ซ ม   ร ม ดร   - - - -     - ล ด ร
ซ ล ด ล     ซ ม ซ ร   - ม - ด   ล ด ร ม

โน๊ตกลุ่มนี้คือ ใจความสำสัญ ของสาวน้อยหนิกแม่ ที่เลียนแบบมาจากทำนองลำ ของหญิงสาว มีเนื้อความว่า
"แว่นแว แว่แหว แว่นแว ....แว่นแว แว่นแหว แว่นแว ครันอ้าย บ่แวะหนี่โตอ้ายสิแวะใส "
ลองฟังในสาวสะกิดแม่ของแคนนะครับจะมีทำนองนี้อยู่เหมือนกัน

และส่วนที่เป็นลายอ่านหนังสือในเกริ่นนำมาจากทำนองลำล่องครับ    

ลายสาวน้อยหยิกแม่ ดัดแปลงมาจากลาย สาวสะกิดแม่ของแคน และลายนี้ดัดแปลงมาจากลายใหญ่ ที่ใช้เป่าประกอบลำล่องครับ ส่วนลำล่องมีมาแต่เมื่อไหร่ ไม่ทราบครับ ลองถามข้อสันนิฐานจากท่านที่เชี่ยวชาญการลำล่องดู    

ประวัติคามเป็นมาของโหวด
เดิมโหวดเป็นของเล่นของเด็กเลี้ยงควาย ชาวภาคอีสานทั่วๆ ไป มีมาตั้งแต่เมื่อใดไม่ทราบแนjชัด ใช้เล่นในช่วงปลายฤดูฝนก่อนเก็บเกี่ยวข้าวนาปี ใช้เล่น 3 กรณี คือ
1. เป่าเล่นเพื่อประโลมใจขณะขี่หลังควายหรือพาควายเล็มหญ้าตามทุ่งนา ในสมัยที่มีการล่งข่วง อาจารย์ทรงศักดิ์ เล่าว่า "สมัยพ่อเป็นบ่าว พวกพ่อนี่กะพากันไปหาเล่นสาว เป่าแคนย่างไปนำทาง กะถือโหวดนี่ล่ะไปนำ เห็นซุมผู้บ่าวผู้สาวนั่งคุยกัน กะคึดอยากก่อกวน กะเลยเป่าโหวดใส่ แนวแต่กี้มันกะมี ห้า หก ลูกนึงดอก ควมว่า กอดกันสาสูกอดกันซะ จูบกันสาสูจูบกันซะ ....กันสาสู....กันซะ ทางนั้นกะเคียดแล่นไล่" นำนองนั้นก็มีโน้ตคล้ายๆว่า โดเรซอล ซอลโดเรมี (ไม่ได้จูนเสียงให้ตรงสักเท่าไหร่นัก)
2. ใช้แกว่งและเหวี่ยงเพื่อฟังเสียง ด้วยการต่อหางโหวดให้ยาว แล้วเอาบ่วง 2 หัว ที่เรียกว่า "ตอง" คล้องหัวและหางโหวด แล้วแกว่งรอบศรีษะด้วยความเร็วสูง เสียงปะทะรูโหวดทุกลูกพร้อมๆ กัน จะเกิดเสียงดังว่า "ลาวๆ" หรือ "แงวๆ" ฟังแล้วชวนเพลิดเพลิน ชาวไทยลาวภาคอีสานเรียกการแกว่งโหวด เช่นนี้ว่า "การแงวโหวด"
3. การโยนเล่นเป็นกีฬา กล่าวคือเมื่อแกว่งโหวดฟังเสียงพอใจแล้วก็ปล่อยหางบ่วง ทำให้โหวดลอยโด่งขึ้นไปในอากาศเกิดเสียงดัง "โหวดๆ" หรือ "โหว่ๆ" เรียกว่า การถิ่มโหวด

การนำโหวดมาปรับปรุงใช้เครื่องดนตรีที่มีระดับเสียงอย่างที่เป็นอยู่ในปัจจุบันนี้ ทำขึ้นครั้งแรกโดยชาวอำเภอหนองพอก จังหวัดร้อยเอ็ด มีนายทรงศักดิ์ ประทุมสินธุ์ เป็นหมอโหวดคนสำคัญ เป็นผู้คิดเอาโหวดประสมกับวงแคนและซุง ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2511-2516 เรียกวงดนตรีชนิดนั้นว่า "วงโหวดเสียงทองหนองพอก" ต่อมาปี พ.ศ. 2517 จึงนำวงโปงลางเข้ามาประสมด้วย อันเป็นสาเหตุให้ต้องปรับปรุงมาตราเสียงของโหวดให้ตรงกับมาตราเสียงของโปงลาง คือมีระดับเสียงจากต่ำไปสูง จนแพร่หลายไปทั่วประเทศ และต่างประเทศจนถึงปัจจุบัน

 
 
สาธุการบทความนี้ : 139 ครั้ง
ให้สาธุการบทความนี้
 
 
  23 ต.ค. 2552 เวลา 03:15:28  
        offline  ติดต่อหลังเวที  ติดต่อโดยเมล์ ตอบอ้างอิง ขึ้นบน ลงล่าง  
 
  คนกอดแผ่นดิน ศิลปินรากหญ้า    คห.ที่9)  
  ศิษย์พี่

ภูมิลำเนา : ขอนแก่น
สมาชิกภาพ : สมาชิกทั่วไป
เข้าร่วม : 18 ต.ค. 2552
รวมโพสต์ : 94
ให้สาธุการ : 45
รับสาธุการ : 71,670
รวม: 71,715 สาธุการ

 
[ทำนองลำพื้น เป็นทำนองลำแบบแรกใช่จริงหรือไม่
การลำพื้น ระหว่างลำนิทาน กับลำในพิธีกรรม อันไหนเริ่มมีก่อนกัน    


น่าคิดครับ ผมเองก็ฟังมาจากวิชาเรียนว่าหมอลำพื้นคือหมอลำชนิดแรก
การลำในพิธีกรรมน่าจะมีมาก่อนครับ

ในเมื่อมีทำนองลำในพิธีกรรมก่อน ทำนองลำพื้นจึงไม่ใช่ทำนองลำชนิดแรก

แล้วคำจำกัดความของคำว่าหมอลำล่ะครับ พอจะทำให้ลำพื้นเป็นหมอลำชนิดแรกได้รึเปล่า
ทำไมผมจึงได้เรียนมาอย่างนั้น   ผู้นำในการทำพิธีกรรมเขาเรียกว่าหมอลำด้วยหรือไม่

 
 
สาธุการบทความนี้ : 121 ครั้ง
ให้สาธุการบทความนี้
 
 
  23 ต.ค. 2552 เวลา 03:48:52  
        offline  ติดต่อหลังเวที  ติดต่อโดยเมล์ ตอบอ้างอิง ขึ้นบน ลงล่าง  
 
  ลายพื้นบ้านอีสาน   ตอบเต็มรูปแบบ || Quick Reply  
  หน้า: 1 2 3 4 5

   

Creative Commons License
ลายดนตรี (อีสาน) --- เว็บบอร์ดอีสานจุฬาฯ